23 Mar
23 Mar
Nước Mỹ Kỷ niệm 250 Năm
Nước Mỹ Kỷ niệm 250 Năm
bằng cách… Đúc sẵn Lịch Sử
Trong một bước đi được mô tả là “tiết kiệm thời gian cho các nhà sử học tương lai”, một thiết kế đồng xu kỷ niệm 250 năm nước Mỹ đã được phê duyệt với chân dung của Donald Trump — người hiện vẫn còn đủ sống động để tự phản hồi về việc mình đã trở thành di sản vào ngày 4 tháng 7 năm 2026.
Đồng xu, dự kiến bằng vàng 24 karat, được cho là đã đi qua U.S. Commission of Fine Arts — một cơ quan có gu thẩm mỹ được hình thành trong một giai đoạn lịch sử rất… cụ thể.
Thiết kế được phê duyệt đặt chân dung tổng thống trong Phòng Bầu dục, với “1776” ở một mặt và “2026” ở mặt kia – hai ngày tháng được nén lại thành một câu chuyện bằng kim loại duy nhất.
Một quan chức giấu tên giải thích:
“Thông thường chúng tôi chờ vài thập kỷ trước khi đưa một người lên đồng xu. Nhưng lần này, chúng tôi nghĩ: tại sao không rút ngắn quy trình và để lịch sử… bắt kịp thực tế?”
Các nhà phê bình nhanh chóng chỉ ra rằng việc một nhân vật chính trị đương thời xuất hiện trên biểu tượng quốc gia có thể gây nhầm lẫn.
“Trẻ em có thể nghĩ đây là tiền tệ,” một người nói,
“trong khi thực tế, nó giống một chiến dịch truyền thông được đúc bằng kim loại quý.”
Nhóm Republicans Against Trump gọi thiết kế này là “banana republic chic” — một phong cách nơi ranh giới giữa nhà nước và cá nhân được thiết kế đủ mờ để vừa vặn trên một bề mặt hình tròn.
Trên mạng xã hội, người dùng nhanh chóng tham gia vào quá trình “đồng thiết kế”:
- Một số ghép hình đồng xu với Jeffrey Epstein, như một cách nhắc rằng lịch sử thường đi kèm chú thích
- Một số khác thêm vương miện, “để tiết kiệm thời gian cho lần phát hành tiếp theo”
- Và không ít người so sánh phong cách này với các quốc gia như North Korea — nơi lãnh tụ và kim loại quý có mối quan hệ lâu dài, bền vững
Cựu nghị sĩ Adam Kinzinger mô tả thiết kế là “grasping” — một từ có thể hiểu là “với lấy”, hoặc trong ngữ cảnh này, “đã với tới cả kho bạc”.
Trong khi đó, một số người ủng hộ lại ca ngợi ý tưởng này như một bước tiến:
“Cuối cùng, chúng ta cũng có một đồng xu phản ánh đúng tinh thần thời đại — nơi thương hiệu cá nhân là tài sản quốc gia,” một ý kiến viết.
Bộ Tài chính chưa xác nhận liệu đồng xu này sẽ được lưu hành hay chỉ dùng để sưu tầm, nhưng các chuyên gia tin rằng điều đó không quan trọng.
“Giá trị của nó không nằm ở việc mua được gì,” một nhà phân tích nói,
“mà ở việc nó khiến bạn phải trả giá bằng suy nghĩ.”
Hai trăm năm trước, nước Mỹ được thiết kế để tránh một vị vua.
Hai trăm năm sau, họ có vẻ đã tìm ra một giải pháp sáng tạo hơn:
Không cần vương miện.
Chỉ cần… đúc trước tượng.
19 Mar
Kharg – Hòn ngọc đen Ba Tư rớm máu
Kharg – Hòn ngọc đen Ba Tư rớm máu
Đêm thứ một nghìn lẻ hai, khi ngọn đèn dầu trong cung điện đã cháy thấp và gió từ sa mạc thổi qua những hành lang đá lạnh, nàng lại cúi mình trước nhà vua và bắt đầu kể.
“Thưa bệ hạ, câu chuyện đêm nay bắt đầu từ một hòn đảo nhỏ giữa Persian Gulf, nơi nước biển xanh thẫm nhưng lòng đất lại đen như nhựa đường. Hòn đảo ấy mang tên Kharg Island.”
Buổi sáng ngày 14 tháng 3 năm 2026, khi mặt trời vừa nhô lên khỏi đường chân trời của vịnh Ba Tư, Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ – United States Central Command – phát đi một thông báo ngắn nhưng nặng như đá rơi xuống mặt nước:
90 mục tiêu quân sự trên đảo Kharg đã bị tấn công chính xác.
Từ trên bầu trời, những quả tên lửa lao xuống như những mũi giáo lửa. Các trạm radar, kho đạn, vị trí phòng thủ và cơ sở quân sự trên đảo rung chuyển dưới những đợt nổ liên tiếp.
Kharg – hòn đảo chỉ cách bờ biển Iran khoảng 25 km – từ lâu vẫn được coi là huyết mạch dầu mỏ của quốc gia Ba Tư.
Nhưng đến chiều cùng ngày, câu chuyện còn trở nên lạnh lẽo hơn.
Trong một cuộc phỏng vấn với NBC News, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói với giọng bình thản như thể đang nói về một cuộc tập trận:
“Chúng tôi đã phá hủy hoàn toàn hòn đảo.
Nếu muốn, chúng tôi có thể tấn công thêm vài lần nữa cho vui.”
Ông nói rằng lực lượng Mỹ đã tàn phá gần như toàn bộ cơ sở quân sự trên đảo,
chỉ trừ các tuyến đường ống dầu mỏ.
Không phải vì lòng nhân từ.
Mà vì việc xây dựng lại những đường ống đó có thể mất nhiều năm.
Thưa bệ hạ,
đảo Kharg không lớn.
Nó chỉ dài khoảng 6 km, diện tích chừng 20 km² – nhỏ bé như một mảnh san hô giữa đại dương.
Nhưng từ hòn đảo nhỏ bé ấy, gần 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran được bơm lên các siêu tàu chở dầu đang neo ngoài khơi.
Vì thế, từ lâu các thương nhân dầu mỏ đã gọi Kharg bằng một cái tên khác:
“viên ngọc đen của Ba Tư.”
Trong hai tuần đầu của cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 năm 2026, Mỹ và Israel vẫn tránh đánh vào hòn đảo này.
Không phải vì Kharg được bảo vệ quá mạnh.
Mà vì một cú đánh nhầm có thể làm rung chuyển cả thị trường dầu mỏ của thế giới.
Nhưng rồi, như bệ hạ đã thấy…
ngày 14 tháng 3, sự thận trọng ấy đã kết thúc.
Và khi khói bom còn chưa tan trên Kharg,
từ Tehran đã vang lên một lời cảnh báo.
Phát ngôn viên quân đội Iran Ebrahim Yofagari tuyên bố rằng Iran có thể nhắm mục tiêu vào các cảng và bến tàu tại United Arab Emirates.
Bởi theo Tehran,
nhiều tên lửa Mỹ được phóng từ những vị trí ẩn giấu trong các cảng, bến tàu và hầm trú ẩn bên trong các thành phố của UAE.
Vì vậy, ông nói:
Iran coi việc tấn công những vị trí đó
là quyền chính đáng để bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Không lâu sau lời cảnh báo ấy, một vụ cháy lớn được báo cáo tại Port of Fujairah, một cảng dầu quan trọng của UAE gần Strait of Hormuz.
Giới chức địa phương cho biết
mảnh vỡ của một máy bay không người lái bị đánh chặn đã rơi xuống cảng,
khiến ngọn lửa bùng lên trong đêm.
Nàng dừng lại một chút, rồi nói khẽ:
“Thưa bệ hạ…
Từ trên bản đồ, Kharg chỉ là một chấm nhỏ giữa biển.
Nhưng trong thời đại của dầu mỏ,
có những chấm nhỏ có thể làm rung chuyển cả thế giới.”
Rồi nàng nâng mắt nhìn nhà vua:
“Nhưng câu chuyện của đêm nay chưa dừng ở đó…”
17 Mar
Khi lời nói đi xa…
Những chiếc bóng dài chiến tranh
Ngày 16 tháng 3 năm 2026, Washington. By Calvin P. Tran
Đêm ấy, trong căn phòng sáng đèn của Nhà Trắng, người đứng đầu xứ sở bên kia đại dương – Donald Trump – đã nói không ngừng hơn một giờ đồng hồ.
Ông nói về chiến tranh.
Rồi nói về những bức tường sẽ được sửa trong Trung tâm Kennedy.
Ông nói về một phòng khiêu vũ chưa xây.
Về bóng đá.
Về một nghị sĩ đang đau yếu.
Và như thế, lời nói của ông trải rộng như một tấm thảm Ba Tư – dệt bằng nhiều sợi chỉ, nhưng không phải sợi nào cũng dẫn về chiến trận.
Nhưng, tâu bệ hạ…
Trong khi lời nói đi xa, thì chiến tranh lại tiến gần.
Bước sang tuần thứ ba, cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ, Israel, và Iran không còn mang dáng dấp của một đòn trừng phạt chớp nhoáng. Nó bắt đầu giống một dòng sông – khi đã vỡ bờ, thì không dễ quay lại lòng cũ.
Người ta nói rằng vị tổng thống ấy đã chọn con đường này.
Nhưng chiến tranh, một khi đã được chọn, thường không còn thuộc về kẻ đã chọn nó.
Ở Washington, sự tự tin của ông không suy suyển.
Không một nếp gấp lo âu hiện lên rõ ràng trước công chúng.
Không một lời thừa nhận về những điều chưa thể kiểm soát.
Đó là phong thái của một con bạc lão luyện –
khi quân bài đã được tung ra, điều quan trọng không còn là do dự,
mà là giữ cho bàn tay không run.
Nhưng lịch sử – thứ sử gia vô hình của mọi triều đại – lại thì thầm những câu chuyện khác.
Nó kể rằng:
- Có những cuộc chiến được tuyên bố là đã thắng, nhưng rồi kéo dài qua nhiều mùa.
- Có những nhiệm kỳ được bắt đầu bằng lời hứa kiểm soát, nhưng kết thúc trong sự bị cuốn trôi.
Chiến tranh, tâu bệ hạ, là loài thú không thuần dưỡng.
Nó ăn dần thời gian, rồi ăn đến uy tín,
và sau cùng, nó có thể ăn cả di sản của một vị vua.
Những dấu hiệu đầu tiên đã xuất hiện.
Một cuộc chiến từng được nói là “đã hoàn tất”
nay bắt đầu kéo dài qua từng tuần lễ.
Và mỗi ngày trôi qua, câu hỏi không còn là:
“Ai đã khởi đầu?”
mà là:
“Ai còn đủ sức để kết thúc?”
Trong đêm ấy, lời của vị tổng thống vẫn vang lên,
đa âm, rời rạc, và không dừng lại ở một chủ đề nào quá lâu.
Nhưng chính sự dàn trải ấy lại hé lộ một điều khác:
Rằng ngay cả khi một người có thể nói về mọi thứ,
thì chiến tranh vẫn buộc ông phải trả lời một thứ duy nhất.
Và ở phía bên kia chân trời,
Iran vẫn lặng lẽ quan sát,
Israel vẫn tiếp tục hành động,
còn thời gian – vị quan tòa chậm rãi nhưng không thiên vị –
đang bắt đầu ghi chép.
Vậy nên, tâu bệ hạ…
Sự tự tin có thể không suy suyển.
Nhưng chiến tranh không cần đến sự dao động để trở nên nguy hiểm.
Chỉ cần nó kéo dài.
Và khi bình minh Ba Tư ló rạng sau Đêm Thứ 1002,
người ta sẽ không còn hỏi ai đã nói gì trong đêm ấy—
mà chỉ còn nhớ:
cuộc chiến đã đi xa đến đâu.
Calvin P. Tran, Đêm Thứ 1002 – Bình minh Ba Tư
16 Mar
Muốn làm Chủ tịch FED
Người đàn ông muốn làm Chủ tịch Fed
Ở Washington, có một chiếc ghế quyền lực mà tổng thống không thể ngồi lên.
Đó là chiếc ghế của Chủ tịch Federal Reserve.
Trên chiếc ghế ấy hiện đang có một người tên là Jerome Powell. Người đàn ông này có một thói quen rất khó chịu: ông thích nghe các nhà kinh tế hơn là nghe chính trị gia.
Và điều đó khiến Donald Trump – trong Trump Kỳ Truyện thường được gọi là Trump tiên sinh – vô cùng bối rối.
Trump tiên sinh là người quen ra lệnh.
Trong thế giới của tiên sinh, nếu thị trường chứng khoán không tăng, thì chỉ cần gọi điện. Nếu giá dầu không giảm, thì đăng một dòng trên mạng xã hội. Nếu ai đó không nghe lời, thì chỉ việc mắng họ trước ống kính truyền hình.
Nhưng có một điều khiến tiên sinh đau đầu: lãi suất.
Lãi suất là một thứ kỳ lạ. Nó không nghe điện thoại của tiên sinh. Nó cũng không đọc mạng xã hội của tiên sinh.
Và tệ hơn nữa, người giữ chiếc nút tưởng tượng của nó – ông Powell – lại cứ khăng khăng nói rằng chính sách tiền tệ phải dựa vào dữ liệu kinh tế.
Đối với Trump tiên sinh, đó là một cách nói rất vòng vo.
Bởi trong logic rất đơn giản của tiên sinh, nếu lãi suất hạ xuống, thị trường chứng khoán sẽ vui vẻ; khi thị trường vui vẻ, cử tri cũng vui vẻ; và khi cử tri vui vẻ, tổng thống sẽ chiến thắng.
Một chuỗi suy luận thật đẹp.
Chỉ có điều chuỗi suy luận ấy lại vấp phải một bức tường mang tên sự độc lập của ngân hàng trung ương.
Thế là một cuộc điều tra xuất hiện, xoay quanh dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá hàng tỷ đô la. Những trát triệu tập được gửi đi như những chiếc lưới quăng xuống hồ, với hy vọng rằng ở đâu đó có thể bắt được một con cá tên Powell.
Nhưng tuần này, Thẩm phán James Boasberg đã cắt đứt chiếc lưới ấy.
Trong phán quyết của mình, ông nói rằng chính phủ gần như không đưa ra bằng chứng nào về sai phạm.
Nói cách khác: hồ nước rất lớn, nhưng con cá mà người ta muốn bắt có lẽ chưa từng tồn tại.
Và thế là Trump tiên sinh lại phải đứng bên ngoài chiếc ghế của Fed, nhìn vào như một người khách đứng trước cửa tiệm đã đóng.
Trong khi đó, chiếc ghế kia vẫn có một nguyên tắc rất cứng đầu:
Người ngồi lên đó phải nghe nền kinh tế, chứ không nghe tổng thống.
Một quy tắc thật kỳ lạ.
Đặc biệt kỳ lạ đối với Trump tiên sinh.
Calvin P. Tran, Trump, Kỳ truyện